درس سى و ششم « 1 » مصلحت در بيان احكام مجموعهء احكام اسلام در زمان پيامبر مكرم حضرت محمد مصطفى ( ص ) در طول 23 سال به وسيله وحى بر ايشان نازل و تبيين شد « 2 » . و چنين نبود كه به مجرّد بعثت آن حضرت همهء احكام مطرح و مردم به رعايت آن ملزم شوند . به عنوان مثال ، روزه كه در اديان الهى گذشته نيز بر مردم واجب بوده است ، پس از گذشت چند سال از بعثت حضرت ، واجب شد . حتى حرمت شرب خمر پس از مقدارى فاصله از بعثت حضرت نازل شد ؛ در حالى كه بر حسب روايات ، در هيچ دينى از اديان الهى ، شرب خمر نه تنها حلال نبوده ، بلكه حرام بوده است . اين تدريج وتدرّج در ظرف 23 سال در زمان رسالت را چطور تحليل مىكنيم ؟ ظاهراً بايد اين چنين تحليل كرد كه در لوح محفوظ ، هم اين احكام الهى ثابت و هم آنها به عنوان حكم اسلام مطرح بوده است ؛ اما مصالح اقتضا مىكرده كه اينها به صورت تدريجى مطرح شود .

--> ( 1 ) . اين درس در جلسهء هفتصد و هشتم درس خارج اصول معظم له ايراد گرديده است . ( 2 ) . ( يُريدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُريدُ بِكُمُ الْعُسْر ) . ( بقره : آيه 185 ) خداوند ، راحتى شما را مىخواهد ، نه زحمت شما را .